Vruchtbaarheid van de man

Voedingsadviezen en behandelingen

Het is nog steeds is niet helemaal duidelijk aan welke voorwaarden sperma allemaal moet voldoen om een zaadcel een eicel te kunnen laten bevruchten. Voor het ontstaan van een zwangerschap moeten tenminste een, maar mogelijk meer, zaadcellen de eicel bereiken, moet een zaadcel de wand van de eicel kunnen doordringen, en moet de zaadcel genetische informatie bevatten die, samen met die van de eicel, kan leiden tot de ontwikkeling van een levensvatbaar individu. Er zijn een aantal zaken die men aan het sperma bepaalt bij een onderzoek naar de zaadkwaliteit. Dit zijn het volume van de zaadlozing, het aantal zaadcellen erin, hoeveel procent ervan een goed gevormd is, hoeveel procent ervan beweeglijk is, en het gehalte aan ontstekingscellen in het spermavocht. In de zogenaamde samenlevingstest wordt gekeken of de zaadcellen ook beweeglijk zijn in het slijmvocht dat de baarmoedermond van de vrouw produceert.

Afwijkingen

Aan de testikels kunnen aangeboren afwijkingen of afwijkingen die later ontstaan voorkomen zoals niet ingedaalde testikels, of een varicocele (‘spatader’) of hydrocele (‘waterzak’) of hematocele (‘bloedzak’; meestal na een trauma) die de kwaliteit van het sperma negatief kunnen beinvloeden. Vaak lijkt een herstel operatie voldoende om de nadelige effecten te voorkomen of te corrigeren. Ook doorgemaakte infecties zoals geslachtsziekten, ontstekingsactiviteit of de aanwezigheid van antistoffen (bijvoorbeeld tegen Chlamydia) die geen klachten geven kunnen de kans op bevruchting verkleinen. Dit heeft mogelijk te maken met de hoge productie van vrije radicalen door de ontstekingscellen. Ook de hormoonstatus; FSH, testosteron en oestrogeen gehalte in het bloed, kan bij de man een rol spelen bij een te geringe zaadproductie of te weinig beweeglijk zaad.

Negatieve invloeden

De zaadproductie is erg gevoelig voor warmte. De temperatuur van de testikels moet idealiter zo’n 35 graden celsius zijn, dat is twee graden lager dan de lichaamstemperatuur. Een strakke onderbroek, hete baden en veelvuldig sauna bezoek worden daarom wel afgeraden. Ook na een ziekte met koorts kan de kwaliteit van het sperma enige tijd minder zijn. De ontwikkeling en rijping van zaadcellen duurt zo’n twee tot drie maanden. Het kan dus enige tijd duren voor de kwaliteit hersteld is na een koortsende ziekte. Ook roken en het gebruik van te veel alcohol zou niet goed zijn voor de spermakwaliteit. Bij rokers verbruikt het lichaam zoveel antioxidanten om de vrije radicalenschade die ontstaat door het roken te beperken dat er minder antioxidanten activiteit over is voor andere functies. Bovendien zitten er in rook schadelijke stoffen zoals cadmium. Bij een hoog alcohol gebruik raken de ontgiftingsfuncties van het lichaam overbelast.

Natuurlijke positieve invloeden

Allereerst ligt het voor de hand dat een goede conditie goed zal zijn voor de zaadkwaliteit. Een gezond leef- en voedingspatroon zal belangrijk zijn. De voeding moet rijk zijn aan essentiële voedingsstoffen. Veel vers fruit en groenten, volkoren producten, essentiële vetzuren uit plantaardige olie, noten, pitten en vette vis. Verder vlees, niet te veel, van dieren die niet met antibiotica of hormonen behandeld zijn en liefst biogarde melkproducten voor het in stand houden van een goede darmflora. Wanneer er een overgevoeligheid voor bepaalde voedingsmiddelen bestaat moet daar natuurlijk rekening mee gehouden worden.

Ondersteunende positieve invloeden

Deze kunnen met name ingeschakeld worden wanneer blijkt dat een zwangerschap uitblijft zonder aanwijsbare oorzaak of dat de zaadkwaliteit niet optimaal is. Ook kunnen andere lichamelijke klachten of laboratoriumonderzoek aanwijzingen geven dat suppletie van bepaalde voedingsstoffen aangewezen is. Meervoudig onverzadigde vetzuren zijn van belang voor de opbouw van de wand van de zaadcel. Onder andere om te voorkomen dat deze vetzuren oxideren zijn voldoende antioxidanten nodig. Antioxidanten waarvan, op grond van wetenschappelijk onderzoek, verondersteld kan worden dat ze een rol spelen bij de zaadkwaliteit zijn de vitamines C en E, lycopeen en co-enzym Q10, en verder een aantal nutriënten die antioxidant enzymen stimuleren zoals selenium, zink en N-acetyl-cysteine. Terwijl het in het algemeen voor de meeste van deze stoffen niet raadzaam is ze in grote hoeveelheden te gaan innemen zonder deskundige begeleiding, is bekend dat dit ook meer specifiek geldt voor de invloed van het mineraal zink op de beweeglijkheid van de zaadcelen. Terwijl het zaadvocht voldoende zink moet bevatten voor een voldoende zaadcelgehalte en voor een goede beweeglijkheid kan een te veel aan zink in de zaadcellen zelf de beweeglijkheid juist verminderen. Bepaalde kruidenpreparaten kunnen in sommige omstandigheden ondersteunend werken. Zo kan bijvoorbeeld Maca het hormonale stelsel stimuleren, Marapuama de potentie en de erectie kwaliteit verhogen, de Siberische ginseng een algemeen potentierende werking hebben, ginkgo biloba de arteriële doorbloeding verbeteren en gotu kola de veneuze afvoer versterken.


Kortom

De zaadcelkwaliteit is een complexe materie waarvan nog lang niet alle factoren bekend zijn. Toch zal een gezond leef- en voedingspatroon en eventueel een wel overwogen suppletie een positieve bijdrage kunnen hebben die de kans op het gewenste resultaat, een zwangerschap, kan vergroten.
Een orthomoleculair arts of therapeut kan u en uw partner adviseren in uw specifieke situatie.

tekst: F.T. Russchen

Twitter