2000: Bewegen is Leven

4. Ontstekingsmediatoren en behandeling

In het ontstekingsproces dat veroorzaakt wordt door het wegvallen van de IgA barrière en door de hormonale balansverandering worden de o.a. volgende pro-inflamatoire cytokinen en ontstekingsmediatoren geproduceerd:

• TNFa;
• Substance P;
• Prostaglandine E2 (PgE2), Leucotriënen 4 (Lt4);
• IL 1, IL6, interferon;
• Nitrietoxide (NO).

TNFa wordt in het lichaam vooral door Zn-Cu superoxiddismutase geneutraliseerd; interventies met therapeutische hoeveelheden Zink laten dan ook sterke remissies zien bij ziektes zoals RA, MS, etc. (Aaseth, 1998).
Het supplementeren van anti-oxidatieve enzymen, waar dus samen met SOD ook glutation-peroxidase en katalase gegeven wordt blijkt bij verschillende systemische aandoeningen van het bewegingsapparaat, zoals fibromyalgie en RA (Pruimboom, 2000) tot verbetering te leiden van verschillende symptomen zoals ochtendstijfheid, bewegingsvrijheid, gewrichtszwelling, maar ook symptomen zoals depressie, initiatiefarmoede en eetlust.
Het blijkt, dat depressie bij patiënten met aandoeningen van het bewegingsapparaat veroorzaakt kan worden door een verhoogde aanwezigheid van nitrietoxide (NO), eerst in de periferie en daarna in het centraal zenuwstelsel. Nitrietoxide is een belangrijke neurotransmitter (zowel in de hersenen als in het zenuwstelsel van de darm – Pruimboom, 2000), maar is tevens een sterk oxidant. Een fysiologische hoeveelheid NO (picomolar, nanomolar) blijkt essentieel te zijn voor de immuunfunctie; het voorkomt de aanhechting van pro-inflamatoire cellen aan epitheelweefsel en kan zodoende een inflamatoire kettingreactie voorkomen. Bij ontsteking wordt NO (micromolar) door zoveel verschillende cellen aangemaakt, dat er sprake is van secundaire weefselschade van bindweefsel en bloedvaten. Deze secundaire weefselschade vergroot de primaire ontstekingsreactie.
Glutationperoxidase (GP) en SOD blijken in staat te zijn om NO te neutraliseren en op deze wijze kan de verbetering bij patiënten met aandoeningen aan het bewegingsapparaat, die GP en SOD gebruiken, verklaard worden.
Een andere pro-inflamatoire substantie, substance P, blijkt vooral bij ziektebeelden als fibromyalgie en MS een rol te spelen (Friedl, 1989). Een stof die vrijgezet wordt door vrije zenuwuiteinden en pijnsensaties veroorzaakt. Tevens wordt xantine-oxidase onder invloed van substance P verhoogd vrijgemaakt, waardoor het superoxid radicaal wordt geproduceerd.
Serotonine heeft een remmende werking op het effect van substance P (Pruimboom 1998); SOD kan het superoxid-radicaal afvangen.
Als laatste, maar niet minst belangrijke, bevinden zich in ontstekingsweefsel een aantal stoffen (PgE2, Lt4) die uit vrij Arachidonzuur (AZ) worden gevormd en sterk pro-inflamatoire effecten hebben (Dam, 2000). Vooral Vitamine C en Vitamine E zijn sterke remmers van de aanmaak van deze stoffen, daar ze direct invloed uitoefenen op de enzymen (ciclo-oxigenase, lipo-oxigenase en fosfolipase) die deze stoffen vanuit AZ doen vormen.
Vitamine E is in staat om fosfolipase net zoals cortisol bijna geheel in zijn functie te blokkeren (interessant in acute processen). Om dit cortisol-like effect te bereiken is het zaak om 50 mg/kilo lichaamsgewicht per dag te supplementeren. Het is natuurlijk zaak om de belangrijkste bronnen van AZ uit de voeding te halen, zijnde vlees en vlees producten (let op kip!), melk en geraffineerde oliën. Fruit en vis (vooral koud water) zorgen juist voor de vorming van anti-inflamatoire stoffen (PgE1, b.v.).