2000: Bewegen is Leven

3. Oorzaken van hypomagnesiemie

Hypomagnesiemie is een veel voorkomende afwijking en wel tot 12% van de gehospitaliseerde patiënten. Het voorkomen hiervan kan zelfs 60 tot 65% zijn bij patiënten in een intensive care waar de voeding, het gebruik van diuretica, hypoalbuminemie en het gebruik van de aminoglycoside antibiotica een grote rol bij spelen. De nieren kunnen in aanwezigheid van een magnesiumsuppletie, verlaagde magnesiumuitscheiding tot zeer lage waarden bewerkstelligen. De prikkel hiertoe is de val van het plasma magnesiumconcentratie. Er zijn twee voorname mechanismen waardoor hypomagnesiemie kan ontstaan: het maagdarmstelsel of verlies via de nieren. Wat ook de oorzaak mag zijn, hypomagnesiemie begint te ontstaan na een klein magnesiumgebrek daar er weinig snelle uitwisseling is tussen extracellulaire magnesium en de botten en de magnesiumvoorraad in de cellen.

SYMPTOMEN VAN EEN MAGNESIUMGEBREK

De symptomen van een magnesiumgebrek zijn moeilijk te omschrijven daar het vaak gepaard gaat met een hypocalcaemie, hypokalemie en metabolische alkalosis. De klachten bij een geïnduceerd magnesiumgebrek bij normale vrijwilligers zijn algemene zwakte, anorexie, hypocalcaemie, hypokalemie en positieve Trousseau en Chvostek tekenen. De titanie kan aanwezig zijn zonder hypocalcaemie en alkalosis en wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een verlaging van de prikkelbaarheiddrempel van het zenuwstelsel met als resultaat hartritmestoornissen, weersgevoeligheid en in het hebben van koude handen en koude voeten. Het magnesiumverlies via de darmen gebeurt bij acute of chronische diarree, malabsorptie en steatorroe en dunne darm bypass chirurgie. Een niet zo vaak voorkomende afwijking is een aangeboren afwijking van het magnesiummetabolisme, gekarakteriseerd door een selectief defect in de magnesiumopname (primaire intestinale hypomagnesiemie). Het onstaat in de neonatale periode met hypocalcaemie, hetgeen goed reageert op magnesiumtoediening. In sommige gevallen is het defect seksegebonden, recessief en in andere gevallen is het autosomaal dominant gebonden aan chromosoom 9. Hypomagnesiemie kan ook ontstaan bij acute pancreatitis. Dit heeft te maken met het calcium metabolisme.

MAGNESIUMVERLIES VIA DE NIEREN:

De afremming van de natriumabsorptie in die segmenten van het nefron waar het magnesiumtransport passief meegaat met natrium.

Een primair defect in de renale tubulaire magnesiumreabsorptie:

Lis van Henle en thiasidetype diuretica: beide soorten diuretica kunnen de magnesiumreabsorptie remmen terwijl kaliumsparende diuretica de magnesiumresorptie doen toenemen met een afname van de magnesiumexcretie als vervolg. De graad van hypomagnesiemie, veroorzaakt door diuretica is over het algemeen mild, deels doordat de afname van het extracellulaire vochtgehalte en toename van de terugresorptie van natrium, water en magnesium in het eerste deel van het nefron veroorzaakt. Vergroting van het extracellulaire vochtvolume veroorzaakt een afname van het passieve magnesiumtransport, zoals in primair hyperaldosteronisme.

Alcohol: hypomagnesiemie is normaal bij alcoholici. Het komt circa 30% voor en wordt veroorzaakt door een defect in de urineexcretie van magnesium en weerspiegelt een door alcohol geïnduceerde tubulaire dysfunctie die zich herstelt na 4 weken abstinentie. Bij deze groep van patiënten speelt de slechte eetgewoonte, acute pancreatitis en diarree ook een rol.

Hypercalcaemie: er is een afname van de reabsorptie van magnesium in de Lis van Henle door een toegenomen reabsorptie van calcium op dit niveau.

Nefrotoxinen: ze kunnen een aanzienlijk urinemagnesiumverlies bewerkstelligen voornamelijk door de aminoglycoside antibiotica zoals bijvoorbeeld cyclosporine. Het kan ontstaan door het beeld van een tubulaire necrose en nierinsufficiëntie.
Een primair niermagnesiumverlies komt sporadisch voor of is familiair gebonden. Bij de meeste patiënten wordt het magnesiumverlies geassocieerd met abnormaal transport van het calcium en kalium. Het eerste beeld is geassocieerd met een hypercalciuri met symptomen van een hypocalcaemie. Het wordt veroorzaakt door een mutatie in de paracillingenen, hetgeen te maken heeft met een te passieve paracellulaire reabsorptie van magnesium en calcium in het dikke assenderende deel van de Lis van Henle.

De tweede is geassocieerd met een hypocalciuri en staat bekend als het Gitelman syndroom. Het is geassocieerd met een defect in de genencode door het thiacidegevoelige natriumchloride co-transporter. Hypomagnesiemie is in deze geassocieerd met een reductie in het natriumchloridetransport.
De derde vorm is een geïsoleerde magnesiumverspilling en is geassocieerd met een autosomaal dominant en recessieve wijze van overerving. Het defect is gelokaliseerd in chromosoom 11q23.

Overige oorzaken:

hypomagnesiemie kan ontstaan na chirurgische ingrepen, deels door chelatie bij circulerende FFA of het gebruik van overmatig veel citroenzuurrijke bloedproducten. Hypomagnesiemie kan ook ontstaan bij een snelle remineralisatie van bot.
Hypomagnesiemie kan ook ontstaan bij patiënten met diabetes mellitus hetgeen correleert met de graad van hyperglycaemie.